Χάδια ή λιχουδιές για επιβράβευση;

Συχνά γίνεται συζήτηση για το ποιο είδος επιβράβευσης είναι το αποτελεσματικότερο στην εκπαίδευση των σκύλων. Σ’ άλλα σκυλιά αρέσει να κάνουν πράγματα για εμάς μόνο και μόνο για ένα χάδι. Άλλα θα κάνουν τα πάντα για μια λιχουδιά, ενώ υπάρχουν και εκείνα που θα «πουλήσουν  και την ψυχή τους» για λίγο παιχνίδι μ’ ένα μπαλάκι.

Γράφει για τις "Ιστορίες Αδέσποτων" ο Αλέξανδρος Πάρασχης,  Θετικός εκπαιδευτής σκύλων (τηλ.: 6945042398) & Walker Puppies στη Σχολή Σκύλων - Οδηγών "Λάρα"

Φως έρχεται να ρίξει σ’ αυτό το ερώτημα μια πρόσφατη έρευνα που διεξήχθη από τους Megumi Fukuzawa και Naomi Hayashi του Πανεπιστημίου  της Νιχόν στην Ιαπωνία  και συγκεκριμένα του τμήματος επιστημών βιολογικών πόρων. Η έρευνα καλείται να δώσει  απάντηση για ποιο είδος επιβράβευσης αποδίδει καλύτερα στην εκπαίδευση των σκύλων.

Οι ερευνητές αποφάσισαν να παρατηρήσουν την πορεία εκμάθησης κάποιων βασικών συμπεριφορών στην εκπαίδευση "κάτσε", "μείνε" και "έλα". Όλοι οι σκύλοι που έλαβαν μέρος στην έρευνα ξεκίνησαν με το να μάθουν το "κάτσε - μείνε". Η εκπαίδευση του "κάτσε - μείνε" περιελάμβανε  σετ των 10 επαναλήψεων όπου ο ερευνητής έδινε την εντολή και στην συνέχεια απομακρυνόταν. Ο σκύλος έπρεπε να μείνει στη θέση του μέχρι να γυρίσει ο ερευνητής για να πάρει την επιβράβευση του. Πριν προχωρήσουν στο επόμενο στάδιο ο σκύλος έπρεπε να μείνει στη θέση κάτσε και στις 10 επαναλήψεις.  

.

 

Μόλις οι σκύλοι έμαθαν να μένουν στη θέση "κάτσε" ξεκίνησε η εκμάθηση του "έλα" σε στάδια. Στα πρώτα στάδια της εκπαίδευσης ζητούσαν από το σκύλο να έρθει από απόσταση ενός μέτρου όπου σταδιακά η απόσταση αυξήθηκε μέχρι τα τέσσερα μέτρα. Είναι γνωστό ότι η ικανότητα του σκύλου να ανταποκρίνεται στο "έλα" εξασθενεί  όσο αυξάνεται η απόσταση. Σε κάθε στάδιο εκπαίδευσης οι σκύλοι έπρεπε να φτάσουν σε επίπεδο αξιοπιστίας τουλάχιστον 75%.

Στην έρευνα χρησιμοποιήθηκαν τρία διαφορετικά γκρουπ σκύλων όπου το κάθε ένα είχε διαφορετική ανταμοιβή. Στο πρώτο γκρουπ, η ανταμοιβή για κάθε σωστή ανταπόκριση ήταν μια μικρή λιχουδιά. Στο δεύτερο γκρουπ η ανταμοιβή ήταν χάϊδεμα από την κορυφή του κεφαλιού ως τους ώμους ή το λαιμό. Για το τρίτο γκρουπ η επιβράβευση ήταν λεκτική «καλό σκυλάκι» σε χαρούμενο τόνο.

 

 

Στην εκπαίδευση του "κάτσε  - μείνε", την οποία οι ερευνητές θεωρούν το πιο βασικό κομμάτι της εκπαίδευσης, το είδος της επιβράβευσης είχε μεγάλη σημασία. Η ανταμοιβή με φαγητό ήταν η πιο αποτελεσματική και με τα γρηγορότερα αποτελέσματα. Κατά μέσο όρο τα σκυλιά που ανταμείφθηκαν με φαγητό χρειάστηκαν πέντε σετ εκπαίδευσης για να επιτύχουν  τα δέκα "κάτσε  - μείνε" στη σειρά, που ήταν το ζητούμενο. Τα σκυλιά στα οποία σαν ανταμοιβή χρησιμοποιήθηκε το χάδι χρειάστηκαν 13 σετ εκπαίδευσης, ενώ 12 χρειάστηκαν για τα σκυλιά που ανταμείβονταν με λεκτική επιβράβευση.

 

 

Ωστόσο στην εκπαίδευση του "έλα" ο ρόλος της επιβράβευσης για την επίτευξη του 75% σωστών ανταποκρίσεων  που απαιτούνταν δεν ήταν τόσο ξεκάθαρος. Αν και στα πρώτα στάδια εκπαίδευσης, στις κοντινές δηλαδή αποστάσεις (ένα έως δύο μέτρα), τα σκυλιά που ανταμείβονταν με φαγητό χρειάστηκαν μόνο μία συνεδρία των 20 επαναλήψεων για να επιτύχουν αυτό το ποσοστό επιτυχίας. Ενώ τα σκυλιά που επιβραβεύονταν με χάδι χρειάστηκαν 2 συνεδρίες και τα σκυλιά που αμείβονταν λεκτικά χρειάστηκαν 4 συνεδρίες. Για όλες τις άλλες αποστάσεις δεν υπήρχαν διαφορές.

Γίνεται επομένως κατανοητό ότι και στα πρώτα στάδια εκπαίδευσης αυτής της εντολής υπάρχει μια μικρή υπεροχή του φαγητού έναντι των άλλων επιβραβεύσεων, αλλά όχι στα τελευταία.

Η εικόνα όμως αλλάζει αν λάβουμε υπόψη μας την ταχύτητα ανταπόκρισης στην εντολή  "έλα". Φαίνεται καθαρά ότι τα σκυλιά που επιβραβεύονται με φαγητό είναι πιο ενθουσιώδη και ανταποκρίνονται πιο γρήγορα. Πιο συγκεκριμένα τα σκυλιά που αμείβονται με φαγητό επιστρέφουν μπροστά στον εκπαιδευτή κατά μέσο όρο περίπου στο μισό χρόνο απ´ ότι επιστρέφουν τα σκυλιά που αμείβονται λεκτικά και με χάδι. Αυτή η διαφορά έγινε εμφανής σε όλες τις αποστάσεις. Τώρα όταν συγκρίνουμε την αποτελεσματικότητα του χαδιού έναντι της λεκτικής επιβράβευσης, το χάδι έχει ένα μικρό προβάδισμα.